به روش خودتون حسابداری کنید...

مقالات
واژه نامه حسابداری پیمانکاری

 

پيمان اعم ازكوچك وبزرگ ،يك توافق دو جانبه است كه به موجب آن پيمانكار مي تواند عملياتي را تعهد واجرا نمايد . مانند ساختن پل ، ساختمان ، كشتي ، جاده سازي ياريل گذاري راه آهن . پيمانهاي بزرگ نياز به زمان طولاني براي تكميل دارند .

تعريف واژه های مرتبط
كارفرما : اشخاص حقيقي ويا حقوقي كه عملياتي را براي اجرا وساخت وساز به اشخاص ديگري واگذار مي نمايند.

پيمانكار : اشخاص حقيقي ويا حقوقي كه عملياتي رااجرا نمايد وطرف ديگر قرارداد مي باشند .

قرارداد : توافق بين پيمانكار وكارفرما براي تكميل ويا ساخت وساز يك عمليات را قرارداد نامند .

مبلغ قرارداد : رقم توافق شده اي است كه كافرما متعهد مي گردد آن را در پايان مدت ويا در مقاطع معين پرداخت نمايد .

قرارداد دست دوم : بعضي اوقات پيمانكار دست اول يك بخشي از كار را به پيمانكار دست دوم واگذار مي نمايد وبراي انجام عملياتي  با او قرارداد منعقد مي نمايد دراين صورت اين قرارداد را دست دوم می نامند .

كار گواهي شده : پيمانكار براساس درصد پيشرفت كار در مقاطع مختلف اقدام به تهيه وارسال صورت وضعيت براي كارفرما مي نمايد . اين صورت وضعيتها بايد با تاييد دستگاه نظارت ويا ناظر مقيم كه از سوي كارفرما تعيين مي شود ، برسد .مبلغ كار انجام شده توسط پيمانكار كه به تاييد دستگاه نظارت برسد  كار گواهي شده  می نامند .

كار گواهي نشده : اگر پيشرفت عمليات نا مطلوب باشد وبه مرحله مورد انتظار نيز نرسد ، اگر چه فعاليت تكميل وانجام شده است ، لكن بعلت نداشتن كيفيت ناييد نخواهد شد . لذا در اصطلاح آن را  كار گواهي نشده می نامند

قراردادهاي اماني :. در اين موارد پيمانكار بهاي تمام شده واقعي را كه حاشيه سود به آن اضافه شده باشد قبول مي نمايد اين سود مي تواند به شكل رقم ثابت ويا درصدي نسبت به بهاي تمام شده باشد . در اين قراردادها كارفرما با هزينه هاي انجام شده ،پيمانكار  را مورد بررسي ومداقه قرار مي دهد زيرا نسبت به آن حق مالكيت دارد .

قرارداد اماني : پيمانكار سود منطقي دريافت مي كند وكارفرما نيز قيمت منطقي پيمان را مي پردازد اين نوع قرارداد بيشتر براي توليد اشياء خاص وساخت معمولي انجام مي پذيرد مانند تعميرات اضطراري كشتي ، وسايل نقليه ، موتور خانه وساختمانهاي در زمان جنگ .

قرارداد مقطوع : در اين قراردادها ، پيمانكار در مورد مبلغ مقطوع كلي ويا مبلغ معيني براي هر واحد كار با كارفرما توافق مي نمايد ، لكن در متن قرارداد ماده اي براي جبران خسارت از نظر تطبيق دادن تغييرات قيمت در مواد ودستمزد كه در بازار دچار نوسانات شده است ، منظور مي نمايند.درهرصورت مبلغ قرارداد باید به ریال باشد و نمیتوان مبالغ قراردادهای پیمانکاری را به دلار ثبت کرد.

شاخص : شاخص عددي است كه متوسط قيمت هر دوره را نسبت به يك دوره معين كه دوره پايه ناميده ميشود ، به درصد نشان مي دهد .

شاخص كلي : شاخص كلي ، عددي است كه متوسط قيمت آحاد بها براي كل اقلام فهرستهاي بهاي پايه در هر دوره را نسبت به دوره پايه آنها به درصد نشان مي دهد .

شاخص سه ماهه : شاخص دوره سه ماهه ، عبارت از شاخصهاي كلي ، رشته اي وگروهي در هريك از دوره هاي سه ماهه منتهي به پايان ماههاي خرداد ، آذر واسفند ماه هر سال است . شاخصهاي ياد شده ، توسط سازمان برنامه وبودجه اعلام مي گردد .

شاخص مبناي پيمان : شاخص مبناي پيمان براي پيمانهايي كه با استفاده از فهرستهاي پايه منعقد مي شوند ،برحسب روش پيش بيني شده در پيمان مربوط ، مطابق يكي از  روشهای زير مي باشد :

الف ) شاخص مبناي پيمان ، دوره سه ماهه اي است كه فهرست بهاي مربوط به پيمان براساس قيمت آن دوره محاسبه شده است .

ب ) شاخص مبناي پيمان ، دوره سه ماهه اي است كه پيشنهاد قيمت پيمانكار طي آن دوره تسليم شده است . در اين نوع پيمانها در صورتي كه ارجاع كار به روش ترك تشريفات مناقصه باشد ، شاخص دوره سه ماهه اي كه پيشنهاد نهايي پيمانكار در آن دوره به صورت كتبي تسليم كارفرما شده باشد ، شاخص مبناي پيمان خواهد بود .

ج )  براي پيمانهايي كه بدون استفاده از فهرستهاي پايه منعقد مي شوند ، شاخص دوره سه ماهه اي است كه پيشنهاد قيمت پيمانكار طي آن دوره تسليم شده باشد .


ضريب تعديل : ضريب تعديل برابر است با حاصل نسبت شاخص دوره انجام كار به شاخص مبناي پيمان منهاي عدد يك . نتيجه در عدد 95 ضرب مي شود ،  :
                                            
              95 * (1-(  شاخص مبناي كار / شاخص دوره انجام كار )  )= ضريب تعديل                                                               
شاخص گروهي : شاخص گروهي عددي است كه متوسط  قيمت آحاد بها براي كل اقلام هريك از فصول فهرستهاي بها ي پايه در هر دوره رانسبت به دوره پايه همان فصل فهرست بها به درصد نشان دهد .

شاخص رشته اي : شاخص رشته اي عددي است كه متوسط قيمت آحاد بها براي كل اقلام هريك از فهرستهاي بهاي پايه در هر دوره را ، نسبت به دوره پايه همان فهرست بها ، به درصد نشان مي دهد .

دستگاه نظارت : دستگاه نظارت عبارت است از اشخاص حقيقي يا حقوقي كه كارفرما به منظور اجراي پيمان تعيين وكتبا به پيمانكار معرفي مي نمايد .

ناظر مقيم : ناظر مقيم كسي است كه از طرف كارفرما يا دستگاه براي نظارت مستقيم در اجراي عمليات كارگاه تعيين وكتبا به پيمانكار معرفي مي شود واصولا مقيم كارگاه خواهد بود .

كارگاه : منظور از كارگاه ومحل كار كليه اراضي ومحلهايي است كه عمليات موضوع پيمان در آنها اجرا مي گردد .

طرح : مچوعه عمليات منظم وخدمات مشخصي را كه طي مدت معين براي نيل به اهداف برنامه هاي ميان مدت عمراني ويا تحصيل داراييهاي ثابت عمومي انجام پذيرد ، طرح گويند .

انواع طرح : بند 10 ماده يك قانون برنامه وبودجه كشور ، طرح عمراني را چنين تعريف نموده است :

طرح عمراني : منظور مجموعه عمليات وخدمات مشخصي است كه براساس مطالعات توجيهي فني  ،اقتصادي يا اجتماعي كه توسط دستگاه اجرايي طی مدت مشخص وبا اعتبار معین انجام مي شود . وبه سه نوع انتفاعي
غیر انتفاعی ومطالعاتي تقسيم مي گردد .

الف ) طرح عمراني- انتفاعي : منظور طرحي است كه در مدت معقولي پس از شروع به بهره برداري ، علاوه بر تامين هزينه هاي جاري واستهلاك سرمايه سود متناسبي به تبعيت از سياست دولت را نيز عايد نمايد .

ب) طرح عمراني- غير انتفاعي : منظور طرحي است كه براي انجام برنامه هاي رفاه اجتماعي وعمليات زير بنايي ويا احداث ساختمان وتا سيسات جهت تسهيل كليه وظايف دولت اجرا مي گردد وهدف اصلي آن حصول درآمد نيست .

ج ) طرح مطالعاتي : منظور طرحي است كه براساس قرارداد بين سازمان وساير دستگاههاي اجرايي یا خصوصی با موسسات علمي ويا مطالعاتي  براي بررسي خاصي اجرا مي گردد.
مراحل اجراي طرح
مرحله اول : مطالعات مقدماتي طرح
مرحله دوم : ارجاع كار به پيمانكار
مرحله سوم : انعقاد قرارداد
مرحله چهارم : اجراي كار
مرحله پنجم : خاتمه كار
مرحله اول : مطالعات مقدماتي طرح
. قبل از انجام واجراي طرحها مي بايست مطالعات مقدماتي درباره آن طرح انجام شود. اين مطالعات در زمينه هاي مختلف وتاثيراتي كه آن طرح از لحاظ فرهنگي ، اجنماعي ، اقتصادي برروي منطقه خواهد گذاشت مورد رسيدگي وبررسي قرارگيرد .

دراين تحقيقات وبررسيها ، هدف طرح ، امكانات ومقدورات ومحدوديتها ، نيروي انساني موجود ، زمان اجرا ، محاسبات اقتصادي ، تجهيزات ، ميزان اعتبار مورد نياز ، مطالعات توجيهي فني واقتصادي ، آزمايشهاي مكانيك خاك ، نقشه برداري ، مخارج دوره طرح ، طرح زمان بندي آن وبه طور كلي بازده سرمايه گذاري را با كمك مهندسين مشاور انجام خواهد گرفت .

مهندسين مشاور پس از مطالعات لازم ، مشخصات كلي  را تعین ونسبت به تهيه نقشه كلي وجزيي آن اقدام نموده وميزان هزينه هاي لازم جهت اجراي آن رابرآورد مي نمايند .
مرحله دوم : ارجاع كار به پيمانكار
اجراي طرحهاي عمراني به دو صورت  مقطوع و اماني اجرا مي گردد . معمولا اجراي طرحهاي عمراني به صورت قرارداد مقطوع به پيمانكار ارجاع مي گردد . ارجاع كار به پيمانكار به سه حالت زير ميسر مي باشد :

1 -مناقصه عمومي : دراين حالت پس از تهيه شدن اسناد ومدارك مناقصه ، ومبلغ پيمان ازطريق جرايد به اطلاع كليه پيمانكاران ميرسد . پيمانكاران مجاز واجد شرايط بادريافت اسناد ومدارك مناقصه مبلغ پيشنهاد خود را در يك پاكت ومبلغ ضمانتنامه شركت در مناقصه رادرپاكت ديگر براي دستگاه اجرايي ارسال مي نمايند .

  2 - مناقصه محدود : دراين روش از پيمانكاران ذيصلاح كتبا دعوت به عمل مي آيد تا دراين مناقصه شركت نمايند وبا توجه به ضوابط بند  1اقدام به تعيين برنده مناقصه مينمايند تا نسبت به عقد قرارداداقدام لازم صورت پذيرد .

3- ترك تشزيفات مناقصه :طبق مواد 83 و84 قانون محاسبات عمومي كشور در مواردي كه انجام مناقصه بنابر مصلحت وتشخيص بالاترين مقامات دستگاه اجرايي ممكن وبه صرف وصلاح نباشد ، مي توان پيمانكار را از طريق ترك تشريفات مناقصه انتخاب نمود .
مرحله سوم : انعقاد قرارداد
در اين مرحله دستگاه اجرايي با برنده مناقصه قرارداد منعقد مي نمايد واقدامات زير صورت مي پذيرد :

الف ) ضمانتنامه يا سپرده شركت در مناقصه برنده آزاد مي گردد.

ب ) 50% كل پيمان به عنوان ضمانتنامه حسن انجام كار از پيمانكار اخذ مي گردد .

ج ) پيمان نامه پس از امضاء مبادله مي گردد.
در اين پيمان نامه موارد زير ذكر مي گردد :
نام طرفين قرارداد ، مبلغ ، مدت وموضوع پيمان ، دوره تضمين ، نظارت در اجرا ، تعديل آحاد پيمان ، تاييدات وتعهدات پيمانكار ، تعهدات واختيارات كارفرما ، پيش پرداخت ، كسور وجه الضمان واسترداد ، كسور قانوني ، تحويل موقت وقطعي ، نحوه واريز پيش پرداخت ، جريمه تاخير ، تغيير مقادير كار ، كارهاي جديد ، تغييرات مدت پيمان ، اختيارات مهندس مقيم ،
مرحله چهارم : اجراي كار
بعد از انعقاد قرارداد دستگاه اجرايي اقدامات زير را انجام  مي دهد :

كليه زمينها  یا محل اجرای کار را در اختيار پيمانكار قرار مي دهد .

دستگاه نظارت وناظر مقيم ، جهت نظارت بر عمليات پيمانكار را كتبا به وي معرفي مي نمايد .پيمانكار دراين مرحله نيز گامهاي زير را بر مي دارد :
- رئيس كارگاه را كتبا به كارفرما معرفي مي نمايد .
- شروع كار را كتبا به كارفرما ودستگاه نظارت اعلام مي نمايد .
- مسئوليت اجرايي كليه نقشه ها را به عهده خواهد داشت .

در صورتي كه درمتن پيمان نامه منع ارجاع به شخص غير را نداشته باشد مي توان قسمتي از كار را به پيمانكار های دیگر واگذار نمايد .

كارفرما به منظور تقويت بنيه مالي پيمانكار وتكميل تجهيزات او جمعا معادل  25درصد مبلغ اوليه پيمان را به عنوان پيش پرداخت به شرح زير به پيمانكار پرداخت مي كند :

الف ) معادل 10 درصد مبلغ اوليه پيمان بعد از امضاء ومبادله آن .

ب ) معدل 5% مبلغ اوليه پيمان پس از تهيه حدود 60% ماشين آلات مورد نياز اجراي كار وتجهيز كامل كارگاه .

ج) معادل 5% مبلغ اوليه پيمان بعد از آنكه پيمانكار معادل 20% مبلغ اوليه پيمان بر طبق صورت وضعيتهاي ماهانه كار را انجام داده باشد .

د) معادل 5% مبلغ اوليه پيمان بعد از آنكه پيمانكار معادل 40% مبلغ اوليه پيمان بر طبق صورت وضعيتهاي ماهانه كار را انجام داده باشد .

مبالغ بالا به ترتيب زير واريز مي شود :

بابت 10% موضوع بند الف از اولين صورت وضعيت به بعد ، تا ميزان 12% مبلغ ناخالص هر صورت وضعيت كسر خواهد شد بابت بقيه پيش پرداختها طبق تشخيص كارفرما درصدي از مبلغ نا خالص هر صورت وضعيت كسر مي گردد به طوري كه كليه مبالغ پيش پرداخت با آخرين صورت وضعيت موقت مستهلك شود .

آخرين بخشنامه براي پرداخت پيش پرداخت   به پيمانكار حاكي از آن است كه پيش پرداخت بايد 20% كل مبلغ اوليه پيمان باشد ونحوه پرداخت وباز پرداخت آن به شرح زير است    :

الف ) 8% پس از تحويل زمين به عنوان قسط اول

ب) 5/6 % پس از حمل 60% تجهيزات به كارگاه به عنوان قسط دوم

ج) 5/5% قسط سوم طبق صورت وضعيت  بدون احتساب مصالح پاي كار
بازپرداخت :5/14%صورت وضعيت ناخالص علاوه بر اقساط اول ودوم بابت اقساط اول ودوم
8% صورت وضعيت ناخالص علاوه براقساط اول ودوم بابت قسط سوم .

كارفرما در فبال واريز پبش پرداخت به پيمانكار معادل آن  ضمانتنامه دريافت مي كند وهنگام كسر اقساط پيش پرداخت از صورت وضعيتها ، كارفرما ضمانتنامه پيش پرداخت را تقليل مي دهد .

پيمانكار درفواصل مختلف با كمك دستگاه نظارت صورت وضعيت كليه كارهايي كه از شروع عمليات تا اين تاريخ انجام داده است به علاوه مواد ومصالح پاي كار موجود رابراساس نرخهاي منضم به پيمان تقويم مي كند .اين صورت وضعيتها رادراصطلاح صورت وضعيت موقت نامند وآنها به امضاء دستگاه نظارت وپيمانكار خواهد رسيد .

كارفرما پس از رسيدگي واصلاحات پس از كسر كسورات زير بقيه را به پيمانكار پرداخت مي كند :
الف) 10%  سپرده حسن انجام كار
ب) 5% ماليات موضوع ماده 104 قانون ماليات مستقيم 
ج) 6/6 %حق بيمه كه 6/1% آن سهم پيمانكار و5% آن سهم كارفرما است ( درمورد قراردادهاي با فهرست بها وطرحهاي عمراني )
د) 2 درهزار صندوق كارآموزي
و) علي الحساب پرداختي بابت صورت وضعيت   
مرحله پنجم : خاتمه كار
طبق ماده 39 ، شرايط عمومي پيمان پس از آنكه 97% عمليات موضوع پيمان را طبق مشخصات ونقشه هاوساير اسناد ومدارك ضميمه پيمان انجام داد، پيمانكار ازطريق دستگاه نظارت تقاضاي تحويل موقت موضوع پيمان را به كارفرما تسليم مي كند ونماينده خود رابراي عضويت در كمسيون تحويل معرفي مي نمايد .

دستگاه نظارت مراتب را مورد رسيدگي قرارداده ودرصورت تاييد باتعيين تاريخ آمادگي كار جهت تحويل ، تقاضاي كميسيون تحويل موقت راازكارفرما مي نمايد .اين كميسيون مركب خواهد بود از :
-نماينده كارفرما  ،  يك نفر       

- نماينده دستگاه نظارت ،  يك نفر
-نماينده پيمانكار ،   يك نفر  

-نماينده ذيحسابي وامورمالي ، يك نفر

دستگاه نظارت در حضور كميسيون ، آزمايشات لازم را انجام داده ونقايص كاررا يادداشت ميكند وآن را ضميمه صورت جلسه مي کند . براي پيمانكار  زماني معين را مشخص مي نمايند كه اين نقايص را رفع و برطرف نمايد وكار را به طور كامل تحويل دهد . دستگاه نظارت پس از پايان مهلت مقرر از عمليات بازديد بعمل مي آورد ودر صورت رفع تمام عيوب ونقايص ، گواهي آن صادر وصورت جلسه موقت را امضا مي نمايد .

پس از تحويل موقت اقدامات زير انجام مي پذيرد :
- باقي مانده ضمانتنامه پيش پرداخت آزاد مي گردد .
- ضمانتنامه حسن انجام كار پيمانكار آزاد مي شود .

دستگاه نظارت با نماينده پيمانكاراقدام به تهيه وصورت وضعيت قطعي ونهايي مي نمايد ، صورت وضعيت قطعي ونهايي حداكثر ظرف 6 ماه به كارفرما تحويل داده مي شود  

پس از تصويب صورت وضعيت قطعي ونهايي نصف سپرده حسن انجام كار پيمانكار آزاد مي گردد . تحويل قطعي كار پس ازرفع كليه نقايص مندرج درصورت جلسه تحويل موقت انجام مي گيرد. و بقيه سپرده حسن انجام كار نیزآزاد مي گردد .

هزينه نگهداري دردوره تضمين :
هزينه نگهداري عمليات موضوع پيمان به عهده كارفرما مي باشد ولي هزينه هاي ناشي از نقص عمل پيمانكار به عهده او میباشد .

<< >> 

مقالات نرم افزار حسابداری